Ανωνυμία, στο διαδίκτυο, δεν σημαίνει απαραίτητα κακόβουλη κριτική, αρνητική πρόθεση και διάθεση. Φαίνεται πως είναι μια ανθρώπινη ανάγκη, να θέλουμε να αλλάζουμε ταυτότητα για συνειδητούς ή υποσυνείδητους λόγους.

Του Φάνη Κυριόπουλου

Από την άλλη, όμως, η ανωνυμία στο διαδίκτυο αποτελεί μείζον ζήτημα, το οποίο προκαλεί αρκετά νομικά ζητήματα, γεγονός που εγείρει και το ερώτημα για το εάν πρόκειται για δικαίωμα ή κατάχρηση της ελευθερίας της έκφρασης…

Πρόκειται για μείζων ζήτημα καθώς η ανωνυμία ευκολύνει την ανεύθυνη φημολογία, τη διασπορά ψευδών ειδήσεων, το διαδικτυακό κουτσομπολιό, την συκοφαντία, τις απειλές και τις ύβρεις.

Διερωτάται κανείς: Μήπως η ανωνυμία, που προσφέρει το διαδίκτυο μέσω των εικονικών χαρακτήρων «avatars», δίνει την ευχέρεια ώστε πολλοί άνθρωποι να εκφράζουν απόψεις, τις οποίες δεν θα είχαν εκφράσει εάν έπρεπε να χρησιμοποιήσουν την αληθινή τους ταυτότητα;

Τίθεται, δε, το ερώτημα: Είμαστε ελεύθεροι; Αν είμαστε ελεύθεροι, δεν σημαίνει ότι ασυλλόγιστα και χωρίς όρια προσβάλλουμε, υποτιμούμε, κακοποιούμε ψυχικά οποιονδήποτε, κρυμμένοι και καλυπτόμενοι πίσω από την οθόνη ενός υπολογιστή, ενός κινητού, δηλ. πίσω από την ανωνυμία και γιατί όχι πίσω από μια… «κουκούλα», όπως πολλοί αναφέρουν για ορισμένους κακοπροαίρετους…

Ελευθερία της έκφρασης

Η ελευθερία της έκφρασης αποτελεί βασικό θεμέλιο μίας δημοκρατικής κοινωνίας (βλ. και ΕΔΔΑ, απόφαση της 7.12.1976, Handyside v. UK, A – 24, παρ. 49).

Με την έλευση του διαδικτύου και, ιδιαίτερα, των εργαλείων έκφρασης του web (ιστολόγια πάσης μορφής), οι δυνατότητες για την ελεύθερη έκφραση και διάδοση των ιδεών διευρύνθηκαν σε απόλυτο βαθμό και οδήγησαν σε μία ενδυνάμωση του πλουραλισμού των πηγών πληροφόρησης και του δημοσίου διαλόγου.

Η διεύρυνση, όμως, της ελεύθερης έκφρασης μέσω του διαδικτύου αποδεικνύει πως σε πολλές των περιπτώσεων λειτουργεί ως απειλή για τη δημόσια τάξη εξαιτίας του τύποις ανώνυμου χαρακτήρα της.

Η ανώνυμη διαδικτυακή έκφραση αποτελεί χωρίς αμφιβολία δικαίωμα που προστατεύεται από τον νόμο. Ωστόσο, η συχνή της κατάχρηση δοκιμάζει την ελευθεριότητα του κυβερνοχώρου και έχει συνέπειες…

Ψηφιακά μέσα – Μύθος η… ανωνυμία

Υπάρχει κάποια δυνατότητα εξισορρόπησης ανάμεσα στο αγαθό της ελευθερίας της έκφρασης και στο αίτημα για ασφάλεια στα νέα ψηφιακά μέσα;

Η περιρρέουσα αίσθηση ανωνυμίας κατά την περιήγηση στον παγκόσμιο ιστό έχει καταστήσει διάσημη τη φράση «(o)n the internet nobody knows you are a dog», (στο διαδίκτυο κανείς δεν γνωρίζει αν είσαι σκύλος).

Στην πραγματικότητα όμως συμβαίνει ακριβώς το αντίστροφο. Η τεχνική λειτουργία του διαδικτύου καθιστά κατ’ αρχάς αδύνατη την ανώνυμη διαδικτυακή επικοινωνία.

Δεν θα σταθώ σε «τεχνικά» θέματα ή λεπτομερείς τεχνικές αναλύσεις (άλλωστε δεν έχω τέτοια εξειδίκευση) αλλά θα αναφερθώ σε μερικές βασικές «λειτουργίες» του διαδικτύου όπως τις περιγράφουν οι πλέον ειδικοί και γνώστες του αντικειμένου…

Κάθε υπολογιστής συνδέεται στο διαδίκτυο με μία διεύθυνση ιντερνετικού πρωτοκόλλου (IP), η οποία παίζει ρόλο αντίστοιχο του τηλεφωνικού αριθμού για την σύνδεση με τα δίκτυα σταθερής / κινητής τηλεφωνίας.

Μέσω της διεύθυνσης IP του υπολογιστή του η διαδρομή που ακολουθεί κάθε χρήστης στον παγκόσμιο ιστό είναι ανιχνεύσιμη, ενώ μπορεί να ανευρεθεί από ποια θέση και σε ποια χρονική στιγμή πραγματοποιήθηκε οποιαδήποτε μεταφορά δεδομένων.

Επιπλέον, η διεύθυνση IP είναι κατά κανόνα μοναδική, με αποτέλεσμα να επιτρέπει την αναγνώριση της ταυτότητας του χρήστη.

Με άλλα λόγια, κανείς μην τρέφει αυταπάτες αφού η ανωνυμία στο διαδίκτυο έχει… όνομα και… υπογραφή!

Νομολογία

Η ελευθερία έκφρασης δεν είναι απόλυτο δικαίωμα αλλά επιδέχεται περιορισμών.

Από την μέχρι σήμερα νομολογία είναι δυνατόν να εξαχθούν τρεις θεμιτοί όροι για την κάμψη του κανόνα της ανωνυμίας στο Διαδίκτυο.

Ο πρώτος όρος είναι ο θιγόμενος να καλέσει ευθέως, μέσω του Διαδικτύου, τον ανώνυμο χρήστη να αποκαλύψει εντός ευλόγου χρόνου την ταυτότητά του πριν η υπόθεση πάρει τον δρόμο της για τα δικαστήρια.

Ο δεύτερος είναι να προκύπτει «prima facie» η προσβολή των συμφερόντων του θιγόμενου. Γι’ αυτό ο τελευταίος οφείλει, με επιμέλεια, να προσκομίσει στο δικαστήριο επαρκείς αποδείξεις.

Τέλος, τρίτος όρος, η προσβολή των συμφερόντων του θιγόμενου (φήμη, ιδιωτική ζωή και περιουσία) πρέπει να είναι τέτοια που να δικαιολογεί την άρση της ανωνυμίας στο Διαδίκτυο, κάτι που δεν είναι δύσκολο να γίνει αφού τα πάντα καταγράφονται…

Επιπλέον, η ελευθερία της έκφρασης δεν δύναται να καλύπτει έκφραση λόγου, που θίγει σοβαρά έννομα αγαθά και συμφέροντα τρίτων, όπως τα εγκλήματα κατά της τιμής (πχ. εξύβριση, δυσφήμιση, συκοφαντική δυσφήμιση, (361 επ. ΠΚ), απειλή και διακίνηση υλικού παιδικής πορνογραφίας.

Σημειώνεται πως έχουν βρεθεί απέναντι από τον νόμο χρήστες του διαδικτύου από μια και μόνο καταχρηστική ή «ύποπτη», κατά τους ειδικούς, ανάρτησή τους…

Αξίζει να σταθούμε στην αναφορά του πρώην Διευθυντή της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος Μανώλη Σφακιανάκη, στην διάρκεια Πανελληνίου Διεπιστημονικού Συνεδρίου με θέμα την «πρόληψη και αντιμετώπιση διαδικτυακών συμπεριφορών», όπου μεταξύ άλλων τόνισε: «Δεν υπάρχει ανωνυμία, στο διαδίκτυο, υπάρχει αστυνομία, υπάρχει κράτος, υπάρχει έλεγχος»…

Ανέφερε, επίσης, πως για συγκεκριμένο περιστατικό χρειάστηκαν οκτώ λεπτά, από το Τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, για τον εντοπισμό χρήστη του διαδικτύου, που πρόκειται για χρόνο ρεκόρ, κάτι για τον οποίο μάλιστα βραβεύθηκε από το FBI…

Γίνεται αντιληπτό, λοιπόν, από όλους, πως η ανωνυμία στο διαδίκτυο θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δικαίωμα, με ότι «πλεονεκτήματα» αυτό εμπεριέχει και όχι ως κατάχρηση της ελευθερίας της έκφρασης αφού οι «παραβάτες» μπορούν να βρεθούν προ εκπλήξεων με ανυπολόγιστο, ίσως, κόστος…

Η επιλογή δική σας…

Σχόλια Facebook

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.