Αποκαλύψεις του WikiLeaks για την Ελλάδα (Μέρος τρίτο)

0
72

Ξεκίνησε η δημοσίευση των αμερικανικών διπλωματικών εγγράφων που περιήλθαν στην κατοχή του ιστοχώρου «Wikileaks». Η δημοσίευση των εγγράφων άρχισε ταυτόχρονα από 5 μεγάλες εφημερίδες (New York Times, El Pais, The Guardian, Spiegel, Le Monde) οι οποίες είχαν αποκτήσει πρόσβαση στο υλικό εδώ και αρκετό καιρό…

(Συνέχεια από το προηγούμενο)

Του Φάνη Κυριόπουλου

Ευρωπαϊκή Ένωση

Κατά το 1997 την Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο Συμβούλιο των Υπουργών, είχαν οι Ολλανδοί που πρότειναν μια επιτροπή «σοφών» να ασχοληθεί με ελληνικά-τουρκικά ζητήματα στο Αιγαίο.

Η Ελλάδα δεν ήθελε να εμπλακεί σε άμεσο διάλογο με την Τουρκία που θα μπορούσε να εκληφθεί ως μια προθυμία να διαπραγματευτεί αυτό που θεωρεί ως μη διαπραγματεύσιμο της σε θέματα κυριαρχίας και με τη συμμετοχή τρίτων. Αντιθέτως πρότεινε την δημιουργία χωριστών ελληνικών και τουρκικών επιτροπών, μη κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι θα υπέβαλαν σχετική έκθεση στο ολλανδικής Προεδρίας συμβούλιο των υπουργών, η οποία στη συνέχεια θα αξιολογούσε αν στις εκθέσεις υπάρχει κοινό έδαφος.

Η Τουρκία αποδέχθηκε τόσο την ολλανδική πρόταση όσο και την ελληνική αντιπρόταση. Το κυβερνών Πανελλήνιο Σοσιαλιστικο Κίνημα (ΠΑΣΟΚ) εξέφρασε την αντίθεσή σε ένα ελληνικό-τουρκικό διάλογο, σε οποιαδήποτε μορφή, και η ελληνική κυβέρνηση εξήγησε ότι τα συμπεράσματα των επιτροπών θα είναι τεχνικά και διαδικαστικά, όχι πολιτικά ή δεσμευτικά.

Οι εμπειρογνώμονες παρέδωσαν τις εκθέσεις στους Ολλανδούς και από ελληνικής πλευράς αναφερόταν μεταξύ άλλων πως η Ελλάδα εμφανιζόταν «Έθνικά Σοκαρισμένη από τις Απαιτήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο», ενώ ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών δήλωνε ανήσυχος για τουρκική εισβολή στη χώρα…

…Οι Ολλανδοί ήθελαν οι εμπειρογνώμονες να συναντηθούν.

Η Τουρκία συμφώνησε, αλλά η Ελλάδα αρνήθηκε. Η ολλανδική προεδρία παρέδωσε ελλιπή την έκθεση στο Λουξεμβούργο κατά τη λήξη της θητείας της. Μετά την ανταλλαγή των σχολίων μέσω της Προεδρίας, Έλληνες αξιωματούχοι δέχθηκαν ότι μια συνάντηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο του 1997.

Διμερής διπλωματία

Στις 24 Μάρτη του 1996, ο Τούρκος Πρωθυπουργός Μεσούτ Γιλμάζ προσφέρθηκε να αναλάβει τις διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα χωρίς προαπαιτούμενα, με σκοπό την επίλυση όλων των ζητημάτων του Αιγαίου στο σύνολό τους με βάση το σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των συμφωνιών για την ίδρυση του «status quo» στο Αιγαίο. Η πρόταση περιελάμβανε συνομιλίες σχετικά με μια πολιτική συμφωνία-πλαίσιο, τη συμφωνία για τα στρατιωτικά μέτρα που συνδέονται με την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, την αποφυγή μονομερών μέτρων και δράσεων που θα μπορούσαν να αυξήσουν την ένταση, και την ολοκληρωμένη διαδικασία ειρηνικής διευθέτησης, συμπεριλαμβανομένων διαιτησιών τρίτων.

Ο Γιλμάζ έκανε την πρότασή του λίγο μετά την κρίση στα Ίμια, (Kardak) και κάλεσε τους Έλληνες, να ξεπεράσουν τις «ευαισθησίες» τους. Οι Έλληνες δεν ήταν ακόμα έτοιμοι για να προχωρήσουν και αρχικά δήλωσαν πως θεωρούσαν ότι από την πρόταση έλειπε η δέσμευση.

Ο Υπουργός Εξωτερικών Θεόδωρος Πάγκαλος αργότερα χαιρέτισε τις προτάσεις Γιλμάζ ως «μια μεγάλη βελτίωση» αλλά πρότεινε λύση βήμα προς βήμα. Είπε: «Πρέπει να δημιουργήσουμε μια κοινή επιτροπή για να συζητηθεί η συμφωνία με νομικούς όρους. Στη συνέχεια, μπορούμε να αναβιώσουμε τις επιτροπές σχετικά με την καλή γειτονία, την προώθηση της συνεργασίας σε αμοιβαία επωφελής τομείς: το εμπόριο,  τουρισμός και κατά του λαθρεμπορίου των ναρκωτικών. Μόλις φτάσουμε το επίπεδο αυτό, θα μπορούσε να διευκολυνθεί αμοιβαία η χαλάρωση της στρατιωτικής παρουσίας των δύο χωρών στο Αιγαίο».

Στις 26 Απριλίου,1996, ο Έλληνας και ο Τούρκος, υπουργοί Εξωτερικών συμφώνησαν οι εμπειρογνώμονες τους να συναντηθούν στην Ελβετία. Για την εγχώρια κατανάλωση, ο Πάγκαλος υπογράμμισε ότι «Δεν υπάρχει οργανωμένος διάλογος ή διαπραγματεύσεις.» Ο Πάγκαλος εξέφρασε αργότερα την ανησυχία ότι ο Τούρκος ομόλογός του την εποχή εκείνη, Εμρέ Gonensay, έκανε λόγο για «γκρίζες ζώνες», αμφισβητώντας την κυριαρχία της Ελλάδας σε άλλες νησίδες ή βραχονησίδες…

…Η Ελλάδα ακύρωσε τον Ιούνιο του 1996 μια συνάντηση μεταξύ Πάγκαλου-Gonensay αφενός λόγω του κλίματος που όξυνε η Τουρκία με «προκλήσεις», αμφισβητώντας τα θαλάσσια και εναέρια σύνορα στης Ελλάδας, αλλά και την κυβερνητική αστάθεια που επικρατούσε στην Άγκυρα και κάλεσε την Τουρκία να εφαρμόσει τα μέτρα Παπούλια-Γιλμάζ.

…Στις 6 Μαρτίου 1997, ο Υπουργός Εξωτερικών Πάγκαλος, που υποκινήθηκε από αμερικανούς αξιωματούχους να κάνει μια θετική κίνηση προς την Άγκυρα, δήλωσε στην Ουάσινγκτον ότι «η Τουρκία σίγουρα ανήκει στην Ευρώπη». Αυτό ισχυρίστηκε, επίσης, σε Τούρκο δημοσιογράφο στις 21 Μαρτίου λέγοντας πως «Απώτερος στόχος της Τουρκίας πρέπει να είναι η ενσωμάτωση με την Ευρώπη»…

…Ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης και ο υπουργός Εξωτερικών Θεόδωρος Πάγκαλος έθεσαν όρους για τη βελτίωση των σχέσεων ώστε η Ελλάδα να άρει το βέτο της, που είχε επιβάλει η Ελλάδα τον Μάρτιο,

για τα περίπου 475 εκατ. ευρώ σε βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Τουρκία….

…Η Ελλάδα απειλεί να ασκήσει βέτο στην ενίσχυση της Τουρκίας και για το θέμα της τελωνειακής ένωσης… (Reuters, 21 του Μαρτίου 1996. Πρεσβεία Ελλάδα Δελτία Τύπου, 4 Απριλίου και 24, 1997).

(Πάγκαλος-Τσιλέρ Κωνσταντινούπολη Συνάντηση, Το Βήμα Της Κυριακής, 4 Μαΐου, 1997, σ.3, 4, μεταφρασμένος από FBIS, 5 Μάη 1997).

1995: ΕΕ-Τουρκία τελωνειακή συμφωνία ένωσης…

…Έλληνες αξιωματούχοι απαίτησαν από την Τουρκία να αποκηρύξει τη βία, δηλαδή, να αποσύρει την απειλή του πολέμου εάν η Αθήνα επεκτείνει τα χωρικά ύδατα της στα 12 ναυτικά μίλια, έστω και αν η Ελλάδα δεν είχε την πρόθεση να ασκήσει το δικαίωμά αυτό άμεσα.

Η Τουρκία να αποδεχθεί τα σύνορα που οριοθετούνται από τις διεθνείς συνθήκες, αν και τα θέματα που αφορούν την ερμηνεία και την εφαρμογή του πλαισίου αυτού θα μπορούσαν να συζητηθούν και να αναγνωριστούν από το Διεθνές Δικαστήριο δηλαδή από ένα δικαστικό μηχανισμό που είναι αρμόδιος για την επίλυση διμερών διαφορών. Για να κατευνάσουν τις εσωτερικές κριτικές, κυβερνητικοί αξιωματούχοι επέμεναν ότι

Η Ελλάδα δεν θα συμμετάσχει σε συνολικές διαπραγματεύσεις που οδηγούν σε αμφισβήτηση των συνόρων της…

…Τον Απρίλιο του 1997, οι Έλληνες και Τούρκοι Υπουργοί και αναπληρωτές υπουργών Εξωτερικών είχαν περισσότερες εγκάρδιες επαφές από ό, τι στο παρελθόν, καθότι προετοιμαζόταν για την επιτροπή της ΕΕ (παραπάνω) και τη διακήρυξη της Μαδρίτης (βλ. παρακάτω). Στη συνέχεια, η Τουρκάλα υπουργός Εξωτερικών Τανσού Τσιλέρ ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντική, λέγοντας ότι η Άγκυρα δεν θέλει μια αλλαγή στο «status quo» του Αιγαίου.

Ένας έλληνας αναλυτής εξέλαβε το γεγονός αυτό ως ότι η Τουρκία εγκαταλείπει τις διεκδικήσεις τις στο Αιγαίο και δεν πρέπει να το αναθεωρεί, ερμηνεύοντάς το στο ότι μπορεί να ζήσει η Τουρκία με τη σημερινή κατάσταση, και ότι ο πόλεμος δεν ήταν μεταξύ των επιλογών για την επίλυση των ελληνο-τουρκικών διαφορών.

Σε απάντηση, ο Πάγκαλος αναγνώρισε ένα νέο «Πνεύμα κατανόησης». 1

Τέλος, σε μια συνέντευξη στις 19 Μαΐου στην ελληνική τηλεόραση, ο Τούρκος Πρόεδρος Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ είπε ότι θα μπορούσε να συμφωνήσει σε ένα σύμφωνο μη επίθεσης με την Ελλάδα…

…Στις 5 Ιουνίου, ο Πάγκαλος είπε ότι η Ελλάδα, επίσης, ήταν έτοιμη να υπογράψει ένα σύμφωνο μη επίθεσης με την Τουρκία…

Η Διακήρυξη της Μαδρίτης – Αμερικανική Διπλωματία

Στις 8 Ιουλίου 1997, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη, η Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Madeleine Albright κάλεσε τον Έλληνα Υπουργό Εξωτερικών Πάγκαλο και τον νέο Τούρκο ομόλογό του Ισμαήλ Τζεμ να συμφωνήσουν σε έξι αρχές που θα διέπουν τις διμερείς σχέσεις.

Ο πρωθυπουργός Κ. Σημίτης και ο Πρόεδρος Ντεμιρέλ στη συνέχεια συμφώνησαν με τις αρχές, στις οποίες ο Σημίτης προσέθεσε ένα σύμφωνο μη επίθεσης. Ο υφυπουργός Εξωτερικών για ευρωπαϊκές Υποθέσεις Τζον Kornblum και η ομάδα του εργάστηκαν για να επιτευχθεί η συμφωνία αυτή.

Οι αρχές προβλέπουν:

1) αμοιβαία δέσμευση για την ειρήνη, την ασφάλεια και τη συνεχή ανάπτυξη των σχέσεων καλής γειτονίας

2) σεβασμό για την κυριαρχία του άλλου

3) το σεβασμό των αρχών του διεθνούς δικαίου και των διεθνών συμφωνιών (Μια μικρή διαφώτιση της ΟΝΕ, «The Economist», 22 Φεβρουαρίου 1997, σ. 88… Το 1995, η Ελλάδα δαπάνησε 5,5% του ΑΕΠ της στην άμυνα, ενώ η Τουρκία ξόδεψε 4,0%. U.S. Arms Control and Disarmament Agency, World Military Expenditures and Arms Transfers, online edition, http://www.acda.gov/wmeat96/w96tbl1.pdf).

4) ο σεβασμός του δικαίου για τα ζωτικά συμφέροντα του καθενός και τις ανησυχίες στο Αιγαίο

5) τη δέσμευση να απέχουν από μονομερείς ενέργειες στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού και την προθυμία να αποφεύγονται οι συγκρούσεις που προκύπτουν από παρανοήσεις.

6) τη δέσμευση για διευθέτηση των διαφορών με ειρηνικά μέσα που βασίζονται στην αμοιβαία συναίνεση και χωρίς τη χρήση βίας ή απειλή χρήσης βίας…

…Οι δύο τελικές διατάξεις μπορούν να έχουν τις μεγαλύτερες δυνατότητες για την αποτροπή των συγκρούσεων γιατί ασχολούνται με θέματα πιο προκλητικά. Η Ελλάδα δεσμεύεται να απέχει από μονομερείς ενέργειες – που μπορεί να περιλαμβάνει και την άσκηση του δικαιώματός της για την επέκταση 12 – ναυτικών μιλίων χωρικών υδάτων, ενώ η Τουρκία υπόσχεται να μην κάνει χρήση βίας, δηλαδή την εξάλειψη του «casus belli».

Οι δύο πλευρές δεν εξετάζουν την επίλυση ειδικών διαφορών στο Αιγαίο αλλά γνωρίζουν πως το σκληρό έργο τους θα είναι η εφαρμογή των παραπάνω…

Σχόλια Facebook

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.