Επιβράβευση και έπαινος: Συνώνυμο ψυχικής υγείας

0
390
Image: Stefano Valle / FreeDigitalPhotos.net

Ποια είναι η σημασία αυτών των όρων και ποιο ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν στη ζωή μας; Λέξεις και φράσεις επιβεβαίωσης και επιβράβευσης, επιδοκιμασίας ή αποδοκιμασίας, ενθάρρυνσης ή αποθάρρυνσης είναι δυνατόν να επηρεάσουν ουσιαστικά και σε πολλές περιπτώσεις να μεταβάλλουν τη δυναμική πολλών μορφών επικοινωνίας.

Άρθρο της Σοφίας Σκλείδα

Η καθημερινή μας επαφή με άλλους ανθρώπους σε εργασιακό, οικογενειακό, φιλικό, κοινωνικό και σε κάθε άλλου είδους επίπεδο, μας οδηγεί στην υιοθέτηση πολλαπλών μορφών συμπεριφοράς, πολλές φορές αντιφατικών και αλληλοσυγκρουόμενων. Η υιοθέτηση της μιας ή της άλλης λεκτικής ή εκφραστικής συμπεριφοράς εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και σχετίζεται τόσο με το χαρακτήρα του κάθε ατόμου ξεχωριστά, όσο και με το γενικότερο και ειδικότερο περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει και αναπτύσσεται.

Η ουσιαστική επικοινωνιακή σχέση και η θετική εκφραστική συμπεριφορά ( λεκτική και μη λεκτική μορφή επικοινωνίας) από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του ατόμου, μπορούν να λειτουργήσουν ως θετικοί ενισχυτές για τη μετέπειτα υγιή συναισθηματική και ψυχολογική ανάπτυξή του. Με τον όρο θετική εκφραστική συμπεριφορά εννοούμε την ουσιαστική επικοινωνία, το σεβασμό της γνώμης και της προσωπικότητας του άλλου, την έλλειψη ιδιοτέλειας ως προς την έκφραση προσωπικών απόψεων, την αναγνώριση προσωπικών σφαλμάτων, αδυναμιών κ.ά.

Η επιβράβευση και ο έπαινος για παράδειγμα, μπορούν να θεωρηθούν ουσιαστικά στοιχεία λεκτικής συμπεριφοράς, κυρίως σε ό, τι αφορά στη διάπλαση της προσωπικότητας του παιδιού τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να ενισχυθούν θετικές μορφές συμπεριφοράς και όχι μόνο. Τονώνεται το ηθικό και ενισχύεται η προσωπικότητα. Θεμελιώνεται η ύπαρξη πάνω σε υγιείς και στέρεες βάσεις. Αποφεύγονται ή περιορίζονται οι αρνητικές μορφές δράσεις. Το άτομο γίνεται περισσότερο υπεύθυνο. Η θετική κρίση λειτουργεί ως προθάλαμος για την απόκτηση αυτογνωσίας. Γι’ αυτό ο ρόλος των γονέων αλλά και όσων έρχονται σε επαφή με το παιδί κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του είναι θεμελιακός. Ιδιαίτερα σημαντικός από αυτήν την άποψη είναι ο ρόλος των δασκάλων και των λειτουργών εκπαίδευσης με την ευρύτερη έννοια . Το ιταλικό «bravο» μπορεί να αφυπνίσει και να αναπτερώσει όλα τα θετικά εκείνα στοιχεία που κρύβονται μέσα στην αγνή παιδική ψυχή, αλλά  ακόμα και στην ώριμη και κατασταλαγμένη ψυχή ενός ενήλικα.

Θα πρέπει όμως να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε η επιβράβευση και ο έπαινος να μην χρησιμοποιούνται αδιακρίτως. Η τιμωρία. Η επίπληξη και ο ψόγος μπορούν να ωφελήσουν σε αρκετές περιπτώσεις, όταν δεν τηρούνται οι αναγκαίες προϋποθέσεις για μια αρμονική, δίκαιη και ουσιαστική επικοινωνία.

Το παιδί μαθαίνοντας να αντιδρά θετικά ή αρνητικά στα συγκεκριμένα ερεθίσματα που του παρέχει και του προσφέρει το περιβάλλον του , οικογενειακό και κοινωνικό, γενικεύει πολλές φορές τη συμπεριφορά του και τη μετουσιώνει  σε άλλες μορφές αντίδρασης, όχι πάντα θετικές. Η διάπραξη σφαλμάτων και η αρνητική αντίδραση του άμεσου περιβάλλοντος ως προς αυτά το βοηθάει να τα αναγνωρίζει, να τα αποφεύγει και κατά συνέπεια να αποκτάει μεγαλύτερη αυτογνωσία και αυτοέλεγχο. Μαθαίνει να σέβεται και να ελέγχει την αρνητική συμπεριφορά του. Προβληματίζεται και αποφεύγει τα λάθη. Ζει αρμονικά με το περιβάλλον του.

Καταλήγοντας, θα θέλαμε να τονίσουμε την ανάγκη προβληματισμού μας σε σχέση με τον τρόπο που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας, για τα εφόδια που τους δίνουμε, τα πρότυπα και τα ερεθίσματα που τους προσφέρουμε, για το πώς ενισχύουμε την προσωπικότητά τους, για το πώς μπορούμε να τα θωρακίσουμε, ώστε να είναι σε θέση να σταθούν με υπευθυνότητα και θάρρος απέναντι στις προκλήσεις και απαιτήσεις της ζωής. Η απόρριψη από μέρους μας θα οδηγήσει σίγουρα σε αρνητική αντίδραση, ενώ αντίθετα η εκδήλωση εμπιστοσύνης και σιγουριάς σε υπευθυνότητα και υγιή ανάληψη ευθυνών. Τελικά, ό,τι δώσουμε θα πάρουμε.

Σχόλια Facebook

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.